April 2024: EU-defensiesamenwerking

11 April 2024: EU-defensiesamenwerking in tijden van oorlog op het Europese continent

De militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne heeft oorlog teruggebracht naar het Europese continent. Hierdoor zijn een aantal initiatieven op het gebied van EU-defensiesamenwerking in een stroomversnelling terechtgekomen. Van bijvoorbeeld de gezamenlijke aankoop en aanbesteding van munitie op Europees niveau, tot de oprichting van een snelle Europese interventiemacht ten behoeve van defensiedoeleinden. Op donderdagmiddag 11 april 2024 organiseert het ECER een seminar over actuele Europeesrechtelijke en beleidsmatige ontwikkelingen op het gebied van EU-defensiesamenwerking. Belangstellenden kunnen zich vanaf heden aanmelden.

Achtergrond

2022 was een cruciaal jaar voor de samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie in de EU. Hoewel de EU de defensiesamenwerking tussen de EU-lidstaten al geruime tijd aanmoedigt en coördineert, is de Russische agressie tegen Oekraïne de directe aanleiding geweest voor nieuwe en verregaande maatregelen ten behoeve van de Europese veiligheid en de versterking van de strategische autonomie van de EU. 

Enkele voorbeelden van dergelijke maatregelen zijn het leveren van lethale steun aan Oekraïne, inclusief de gezamenlijke aankoop van munitie en raketten onder de Europese Vredesfaciliteit (EVF) en de instelling van een militaire bijstandsmissie van de EU in Oekraïne (EUMAM). Andere voorbeelden zijn de vaststelling van nieuwe EU-instrumenten voor gezamenlijke aanbestedingen op het terrein van defensie (EDIRPA, zie ook dit ECER-bericht) en maatregelen ter ondersteuning van de productie van munitie in de EU (ASAP, zie ook dit ECER-bericht). Daarnaast voorziet het Strategisch Kompas (2022) in een militaire strategie van de EU voor de komende vijf tot tien jaar. Het Kompas omvat onder meer het initiatief voor het tot stand brengen van een snelle EU-interventiemacht van maximaal 5.000 manschappen. Tot slot heeft de Europese Commissie in maart 2024 een Europese defensie-industriestrategie (EDIS) gepresenteerd (zie het ECER-bericht over die strategie). 

Het seminar

Tijdens het ECER-seminar zullen verschillende aspecten van deze laatste ontwikkelingen in het EU-defensiebeleid worden besproken. Daarbij passeren onder meer de volgende vragen de revue: 

  • Wat houden de verschillende EU-defensieinstrumenten in, hoe zijn ze tot stand gekomen en hoe verhouden ze zich tot elkaar?;

  • Hoe worden de defensiemaatregelen van de EU gefinancierd?;

  • Hoe belangrijk is de oprichting van een snelle EU-interventiemacht? Welke juridische kaders en EU-interstatelijke samenwerkingsvraagstukken spelen daarbij een rol?;

  • Wat ontbreekt er momenteel nog in de Europese 'toolbox' om de veiligheids- en defensiesamenwerking binnen de EU naar een hoger niveau te kunnen tillen?;

  • Hoe verhoudt de versterkte EU-defensiesamenwerking zich tot de traditionele samenwerking binnen de NAVO?

  • Welke gevolgen hebben de diverse initiatieven uit het Strategisch Kompas en de Europese defensie-industriestrategie (EDIS) voor de Nederlandse Rijksoverheid?

Tijdens het ECER-seminar op donderdagmiddag 11 april 2024 zal door drie deskundige sprekers vanuit (rijks)overheidsoptiek onder meer inzicht worden gegeven in de politieke en juridische context waarin besluiten op het terrein van EU-defensiesamenwerking worden genomen. Dit zullen zij doen aan de hand van de verschillende (recente) initiatieven op het gebied van EU-defensiesamenwerking. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de totstandkoming en inzet van deze initiatieven als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de mogelijk geleerde lessen daaruit over EU-(defensie)samenwerking. 

Programma van het seminar

De bijeenkomst vindt plaats op het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag (Rijnstraat 8). 

14:45       Inloop
15:00       Opening van het seminar
15:10       Inleiding in EU-defensiesamenwerking

                Verzorgd door dhr. Stijn Mols, Head of Security and Defence Policy Division, Europese dienst voor extern optreden (EDEO)

15:30       Discussie / vragen
15:55       Maatregelen en initiatieven op het terrein van EU-defensiesamenwerking: de toepassing op Oekraïne

                Verzorgd door mevr. Esther Verschuur, coördinerend jurist bij het Ministerie van Defensie en dhr. Ronald van den Heuvel, defence 

                 counsellor (of Defensieraad) bij de Permanente Vertegenwoordiging van NL bij de EU.

16:25       Discussie / vragen
16:45       Afsluiting
17:00       Borrel

Praktische informatie

Deelname aan ECER-bijeenkomsten staat open voor belangstellenden werkzaam bij de (Rijks)overheid, rechterlijke macht en wetenschap. Deelnemers werkzaam bij de kerndepartementen krijgen voorrang bij plaatsing op de deelnemerslijst. Overige belangstellenden worden in eerste instantie op de wachtlijst geplaatst en kunnen bij voldoende beschikbare plaatsen alsnog op de deelnemerslijst geplaatst worden. Aanmelden kan door het sturen van een mail naar djz-ecer@minbuza.nl onder vermelding van naam, e-mailadres en functie/organisatie. 

Meer informatie